کانال تلگرام هاشم عباسی

انواع « ما »

انواع « ما »
1- « ما » الشرطية : مطابق با نقش خود در عبارت اعراب می پذيرد . « و ما تفعلوا من خير يعلمه الله » (بقره 197)
2- « ما » الموصولية : برای عاقل و غير عاقل . « يسبّح لله ما في السماوات و ما في الأرض »
3- « ما » الاستفهامية : برای سؤال در مورد غير عاقل و حقيقت و يا صفت چيزي به كار مي رود. « ما فعلت ؟ » « ما اقسام الكلمة ؟»
4- « ما » التعجبية : نكره ی تامه به معنی « شيء عظيم » .
5- « ما » المصدريه كه با ما بعد خود به تأويل مصدر می رود.
الف : ظرفيه ى زمانيه ، زمانی كه ما بعد آن دلالت بر زمان می كند . مانند : « و اوصاني بالصلاة و الزكاة مادمت حيّا » ( مريم 31) « ما دمت حيا » أي: مدّة حياتي. « ما » حرف مصدري است ومحلي از اعراب ندارد.
ب: مصدريه غير ظرفيه ، در اين صورت با توجه به مقتضيات جمله با ما بعد خود نقش می پذيرد. مانند : « آمنوا كما آمن الناس « بقره 13 » اي « آمنوا كإيمان الناس »
6- « ما » الزائدة كه در موارد زير مي آيد:
الف : بعد از إذا « و كلّ ما بعد اذا زائده » مانند:«إذا ما حضر المعلم سكت الحاضرون » .
ب: بعد از متی مانند :« متى ما تأت أعلِّمك ».
ج : بعد از حروف جر مانند : فعمّا قريب يأتي النصر»
د : بعد از « لاسيَّ » ( زماني كه اسم پس از آن منصوب يا مجرور باشد .)
ه : پس از « احياناً و قليلاً و كثيراً » مانند : كثيرا ما نصحتك . (كثيرا : مفعول فيه )
و : پس از « أيّ » أيّما التلميذين كافأت ؟ أيّ : مفعول به ، ما : زائده و التلميذين : مضاف اليه
7- «ما » نافيه غير عامل : كه فعل ماضي و يا مضارع را منفي مي كند.
8- « ما » نافيه عامله ( ما شبيه به ليس يا ما حجازيه كه با شروط زير مبتدا را مرفوع و خبر را منصوب مي كند : خبر آن مقدم نشود ، معمول خبرش بر اسمش مقدم نشود ، پس از آن « إنْ » اضافه نشود ، خبرش با « إلاّ » نقض و تكرار نشود )مانند « ما أحَدٌ افضلَ من الشهيد».
9- « ما » الكافّة :كه به كلمات زير وصل مي شود :
- « إنّ و اخوات آن » إنّما المؤمنون إخوة .
- فعلهاي « كثر ، قلّ ، قصر ، شدّ ، طال » مانند : قلّما نال مناه من حرص . (فعلهاى مذكور در اين صورت فاعل ندارند)
- حرف جر « ربّ » مانند : ربّما ازورك . (در اين صورت ربّ نياز به مجرور ندارد).
10- « ما » پس از « نعم و بئس » : پس از موارد زير :
- معرفه تامه : مانند : علّمته علماً نِعِمّا . أي : نعم الشيء التعليم . نعم : فعل مدح ، ما : فاعل ،و مخصوص به مدح محذوف است .
- نكره : در محل نصب به عنوان تمييز و آن زماني است كه پس از آن جمله ى فعليه باشد . مانند : « نعمّا تتعلّمونه » إي « نعم شيئاً تتعلّمونه » نعم : فعل و فاعل ، ما : تمييز و جمله « تتعلّمونه » صفت براي « ما »
11- « ما » نكره ى تامّه اى كه اسم نكره به واسطه ى آن توصيف مى شود . در اين صورت ما به عنوان صفت در محل رفع ، نصب و يا جر است.
مانند : جئتك لأمرٍ ما . ما نعت براي « امر » در محل جر

پنجشنبه 21 خرداد 1394
از مشاور عباسی سوال دارید؟